Pomnik pomordowanych pacjentów szpitala

W chwili wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku w Krajowym Zakładzie dla Umysłowo i Nerwowo Chorych w Kobierzynie (obecnie Szpital Specjalistyczny im. dr J. Babińskiego SPZOZ w Krakowie) przebywało ponad 1000 pacjentów. Planowe działania administratorów niemieckich, polegające między innymi na drastycznym ograniczeniu racji żywnościowych spowodowały śmierć wielu z nich. Był to pierwszy etap eksterminacji.

W dniach 8 i 11 września 1941 roku ze szpitala w Kobierzynie wywieziono do Szpitala w Zofiówce pod Pruszkowem 91 żydowskich pacjentów, którzy 18 sierpnia 1942 roku zostali straceni w Obozie Natychmiastowej Zagłady w Treblince.
W dniach 22 i 23 czerwca 1942 roku nastąpiła ostateczna likwidacja kobierzyńskiego Szpitala. Spośród 566 pacjentów, tych którzy nie nadawali się do transportu zamordowano na miejscu, spoczywają oni na dawnym cmentarzu szpitalnym, pozostali wywiezieni zostali do obozu zagłady KL Auschwitz i tam natychmiast straceni, mieli bowiem pozostać bezimienni.

Pomnik upamiętniający pomordowanych pacjentów

Na dawnym Cmentarzu szpitalnym – dzisiaj Cmentarzu Komunalnym przy ul. Czerwone Maki w Krakowie - znajduje się odsłonięty w 1967 roku pomnik upamiętniający Pacjentów Krajowego Zakładu dla Umysłowo i Nerwowo Chorych w Kobierzynie, którzy nie nadawali się do transportu i zostali pomordowani na terenie Szpitala w czasie jego likwidacji w czerwcu 1942 roku.

W czerwcu 2002 roku w 60. rocznicę likwidacji Krajowego Zakładu dla Umysłowo i Nerwowo Chorych w Kobierzynie odsłonięty został monument upamiętniający 535 pacjentów wywiezionych do KL Auschwitz i tam straconych. Na dwóch tablicach znalazły się imiona i nazwiska wywiezionych ze szpitala według listy odnalezionej w Archiwum Państwowym w Krakowie.

W 2005 roku w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie odnaleziona została lista Pacjentów-Żydów, których w dniach 8 i 11 września 1941 wywieziono do żydowskiego Szpitala Psychiatrycznego w Zofjówce pod Otwockiem k. Warszawy. Zginęli oni w Treblince 18 sierpnia 1942 roku. Ich właśnie upamiętniać ma uzupełnienie monumentu odsłoniętego w 2002 roku.

Szpital zwrócił się do twórcy pomnika odsłoniętego w 2002 roku pana. Józefa Sękowskiego (profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie) z prośba o zaprojektowanie uzupełnienia upamiętniającego wywiezionych ze szpitala jesienią 1941 roku Pacjentów Żydów.

Koncepcja przedstawiona przez Prof. Józefa Sękowskiego sprowadza się do nadania uzupełnieniu formy dwóch tablic nawiązujących w swej formie do tych tablic, na których na pomniku odsłoniętym w 2002 roku znajdują się nazwiska Pacjentów wywiezionych do KL Auschwitz. Zaprojektowane tablice różnią się od tych umieszczonych na istniejącym pomniku szerokością oraz tym, że zostały zwieńczone w części górnej formą półkola – nawiązujący tym samym do żydowskich stelli nagrobnych – macew. Z uwagi na fakt, że integralną częścią istniejącego pomnika jest rzeźbiarska grupa Piety, po konsultacjach z przedstawicielami Polsko-Izraelaskiego Towarzystwa Zdrowia Psychicznego uznano ze właściwym rozwiązaniem przestrzennym będzie nie wkomponowywanie ich w strukturę kompozycyjna istniejącego pomnika lecz ustawienie w pobliżu, nieco z boku (pod kątem prostym w stosunku do jego zasadniczej bryły.

Tablice będą miały identyczną kompozycję. Na pierwszej umieszczone zostaną napisy w języku hebrajskim, na drugiej w języku polskim. Poniżej umieszczonej u góry półkola, w centrum Gwiazdy Dawida znajdować będzie się napis „PAMIĘCI PACJENTÓW - ŻYDÓW WYWIEZIONYCH W DNIACH 8 I 11 WRZEŚNIA 1941”, Poniżej umieszczone zostaną nazwiska 90 deportowanych. Dzięki identycznej wysokości i formie zewnętrznej oraz bliskości istniejącego pomnika powstanie integralna całość zakomponowana jednak z poszanowaniem dla odrębności ofiar.

Leczenie

Zajmujemy się leczeniem oraz rehabilitacją zaburzeń oraz chorób psychicznych więcej...

Edukacja

Mamy duże zaplecze profesjonalistów z ogromną wiedzą i umiejętnościami. Potrafimy ją przekazać więcej ...

Badania

Prowadzimy działalność badawczą w celu poprawy jakości opieki i rozwoju stosowanych środków leczniczych więcej ...

Sztuka

Nasz Szpital słynie z działalności arteterapeutycznej, odkrywa, wspiera i promuje osoby utalentowane więcej ...

Nasi partnerzy