Kontakty między Szpitalem Psychiatrycznym GGZ-Drenthe z Assen w Holandii a Szpitalem Specjalistycznym im. dr Józefa Babińskiego z Krakowa zostały nawiązane w 1997 roku. Pierwszym wspólnym przedsięwzięciem było zorganizowanie trzydniowej konferencji – warsztatów na terenie Szpitala Babińskiego w maju 2000 roku.

Jako główny temat wybrano lecznictwo ambulatoryjne w psychiatrii i przedstawiono go z perspektywy problematyki ogólnej, psychiatrii sądowej oraz terapii uzależnień.

Obie strony pozytywnie oceniły możliwość wzajemnej wymiany myśli i doświadczeń związanych z różnymi aspektami szeroko pojętej opieki psychiatrycznej i uznały potrzebę kontynuacji współpracy w formie bardziej zorganizowanej. Stąd kolejnym krokiem we współpracy obu instytucji był projekt edukacyjny zrealizowany w latach 2002 – 2004.

Projekt został bardzo wysoko oceniony przez stronę holenderską, został on uznany za modelowy przykład współpracy partnerskiej między dwoma szpitalami przez holenderskie Ministerstwo Zdrowia, Opieki Społecznej i Sportu. Pozytywną ocenę uzyskaliśmy także od głównego sponsora projektu - Fundacji de Oude Beuk.

Biorąc pod uwagę dotychczasową pomyślną współpracę, życzenie i potrzebę jej kontynuacji wyrażone przez obie strony, zadecydowano podjąć prace nad skonstruowaniem nowego projektu edukacyjnego, w którym zostałyby wykorzystane doświadczenia i osiągnięcia z minionej współpracy a także wypracowana w ciągu trzech lat koncepcja współdziałania.

Partnerzy z GGZ-Drenthe

Szpital GGZ-Drenthe z Assen w Holandii swój obecny kształt zawdzięcza kilku różnym fuzjom na przestrzeni ostatnich 20 lat. Wcześniej organizacja ta nosiła nazwę „Światło i siła”. Opieka psychiatryczna w Holandii zorganizowana jest regionalnie, kraj jest podzielony na 12 prowincji a GGZ obejmuje opieką prowincję Drenthe liczącą ok. 500 tys. mieszkańców. Szpital posiada oddziały psychiatryczne stacjonarne i dzienne, oddziały specjalistyczne (np. oddział podwójnych diagnoz, oddział terapii rodzin, sądowy, geriatryczny itp.), oprócz siedziby w Assen ma swoje filie w Beilen i Emmen. Obsługują one trzy obszary prowincji Drenthe. W Szpitalu GGZ zatrudnionych jest około 2700 pracowników. Szpital wybudowany został poza miastem i mniej więcej do lat 70-tych zapewniał przede wszystkim leczenie stacjonarne. Obecnie znajduje się on w granicach miasta a znacznie większy akcent położony jest na leczenie dzienne, ambulatoryjne, jednostki psychiatrii społecznej, prewencję. Realizuje się różne projekty – np. SPITS czyli leczenie domowe w stanach ostrych, KOPP – projekt prewencyjny dla dzieci pacjentów chorych psychicznie.

Współpraca w latach 2002-2004 - Projekt edukacyjny

Proces kształcenia i szkolenia personelu poprzedziła wizyta w GGZ-Drenthe przedstawicieli Szpitala Babińskiego. W skład grupy weszli, obok dyrekcji, specjaliści, którzy odgrywają kluczową rolę w rozwoju organizacyjnym Szpitala Babińskiego. Wizyta ta nie ograniczała się do konkretnej wiedzy i umiejętności, lecz skupiła się na zdobyciu informacji dotyczącej w szczególności tego, jak leczenie i opieka zorganizowane są w GGZ-Drenthe. Dopiero po tej wizycie nastąpiły konkretne ustalenia i właściwe rozpoczęcie programu.

Efektem tych kontaktów był trzyletni projekt, zrealizowany na podstawie zawartej umowy o współpracy między naszymi placówkami.

Cele projektu

Projekt współpracy między Szpitalem GGZ-Drenthe w Assen a Szpitalem Specjalistycznym im. J. Babińskiego w Krakowie był ukierunkowany na poprawę jakości opieki nad pacjentami w Szpitalu Babińskiego poprzez edukację i podnoszenie poziomu profesjonalizmu personelu. Założeniem projektu było, aby kształcenie odbywało się w sposób, który przyczyniłby się do rozwoju modelu współpracy oraz aby każdy uczestnik szkoleń doświadczył, jak zdobyta wiedza i umiejętności mogą przyczynić się do lepszej jakości leczenia i opieki, jak w praktyce wykorzystać zdobyte informacje. Szczególny nacisk został położony na tzw. „pracę w zespole multidyscyplinarnym”, to jest na polepszenie współpracy, komunikacji, wymiany informacji pomiędzy wszystkimi grupami zawodowymi, które prowadzą proces terapeutyczny. Stąd też projektem objęto pięć specjalności personelu szpitala: psychiatrów, psychologów, pielęgniarki, terapeutów zajęciowych i asystentów socjalnych; włączono także – lecz w znacznie mniejszym zakresie – pracowników administracji.

Główne założenia projektu, metody pracy

Szpital psychiatryczny w Krakowie jest instytucją posiadającą 21 oddziałów psychiatrycznych w 17 odrębnych budynkach. Każdy z nich kierowany jest przez specjalistę psychiatrę. Między oddziałami istnieją różnice związane ze sposobem zarządzania, organizacją pracy, kondycją budynków, w których mieszczą się oddziały. Ponieważ nie było możliwe objęcie programem szkoleń wszystkich oddziałów od razu, zdecydowano się wprowadzać program etapami. W związku z tym projekt realizowany był w formie tzw. modułów. W ciągu roku realizowano dwa moduły, a czas trwania projektu zaplanowany został na trzy lata. Jeden moduł obejmował trzy szkolenia. Dwa z nich odbywały się w Holandii, jedno w Szpitalu Babińskiego. Każde szkolenie trwało tydzień.
Na początku każdego modułu wybierane były trzy oddziały przeznaczone do szkoleń. Kluczowe osoby z tych oddziałów tj. ordynator, pielęgniarka oddziałowa, lekarze z drugim stopniem specjalizacji byli uczestnikami pierwszego wyjazdu do Assen. Zazwyczaj delegacja była poszerzona o osoby zarządzające szpitalem (dyrektor, jego zastępcy, różni specjaliści administracyjni). Celem takiej wizyty było zapoznanie się z organizacją pracy kliniki GGZ-Drenthe, zapoznanie się z osobami odpowiedzialnymi za projekt ze strony holenderskiej oraz wspólne ustalenia dotyczące dwóch kolejnych spotkań – w Krakowie i w Assen.
Drugi tydzień szkoleniowy miał miejsce w Krakowie. W wyznaczonych oddziałach powoływano zespoły, które składały się z lekarza, psychologa, terapeuty, pracownika socjalnego i dwóch, trzech pielęgniarek. Przed szkoleniem zespoły opracowywały konkretne przypadki pacjentów, które służyły jako materiał, baza do porównania pracy zespołowej w systemie polskim i holenderskim. Zespół polski spotykał się z analogicznym zespołem holenderskim na trzech zamkniętych sesjach. W tym samym czasie w Szpitalu odbywały się także zajęcia otwarte, dostępne dla wszystkich pracowników. Zajęcia adresowane do poszczególnych grup zawodowych prowadzone były najczęściej w formie warsztatów i treningów, czasami także wykładów. Nacisk położony na formę warsztatową zakładał czynny udział uczestników szkoleń, wyzwalał inicjatywę i motywował do samodzielnego poszukiwania rozwiązań.

Trzeci tydzień szkoleniowy odbywający się znów w Holandii był kontynuacją pracy zespołowej. Trzy polskie zespoły w niezmienionym składzie wyjeżdżały do Assen, gdzie miały okazję zastosowania teorii w praktyce. Włączały się w ocenę postępowania diagnostycznego i terapeutycznego pacjentów, uczestniczyły w zebraniach personelu oraz zajęciach dla pacjentów.

Struktura zarządzania projektem, planowanie

Nad realizacją oraz rozwojem projektu czuwał zespół koordynatorów złożony ze specjalistów holenderskich i polskich, reprezentujących różne grupy zawodowe, zwany grupą projektową. W skład grupy projektowej wchodziło dwuosobowe kierownictwo – dyrektor Szpitala i lekarz psychiatra oraz liderzy poszczególnych grup zawodowych objętych szkoleniem tj. lekarz psychiatra, psycholog, pielęgniarka, terapeuta, pracownik socjalny. Dodatkowo w skład grupy projektowej wchodził pracownik administracji zajmujący się koordynacją działań w sferze organizacji. W trakcie projektu funkcja ta rozwinęła się i została rozszerzona o koordynowanie procesu szkoleń. Liderzy byli odpowiedzialni za swoje grupy zawodowe i reprezentowali te grupy w ramach projektu. Zadaniem ich było z jednej strony informowanie i komunikowanie się ze swoją grupą zawodową, z drugiej – przekazywanie kierownictwu uwag, preferencji, „zapotrzebowania” na konkretne szkolenia, wykłady i treningi. Bardzo istotne było także promowanie projektu na terenie szpitala oraz poza nim.

Ważnym elementem działania grupy projektowej były robocze spotkania we własnym gronie oraz z partnerami z Holandii. Podczas tych spotkań następowała wymiana informacji, podsumowania kolejnych etapów oraz planowanie przyszłych szkoleń. Największą zaletą takiej struktury była możliwość ciągłego monitorowania projektu, jego korygowania i wprowadzania zmian na bieżąco. Kluczowa była tu postawa naszych partnerów – ich elastyczność, otwartość i chęć dostosowania tematyki programu do potrzeb i oczekiwań personelu Szpitala Babińskiego. W ten sposób działania były dopasowane do sytuacji szpitala a zdobyta wiedza i nowe doświadczenia pracowników stawały się inspiracją do wprowadzania zmian w organizacji pracy poszczególnych oddziałów.

Finansowanie

Projekt w całości sfinansowała strona holenderska. Zbieraniem funduszy na pokrycie kosztów podróży oraz innych wydatków związanych z projektem (materiały szkoleniowe) zajmowały się dwie fundacje: Soft Tulip i De Oude Beuk. Klinika GGZ-Drenthe zapewniała zakwaterowanie i wyżywienie uczestnikom delegacji polskich.

Szpital Babińskiego ze swej strony zapewniał wyłącznie zakwaterowanie (w pokojach gościnnych na terenie szpitala) zespołom holenderskim w trakcie ich pobytu w Krakowie. Rozliczenie i zwrot poniesionych przez stronę polską kosztów (wyżywienie delegacji holenderskich, przejazd autokarem na trasie Kraków-Assen-Kraków) następował po każdym zakończonym module, to jest raz na pół roku.

Podsumowanie

Partnerzy projektu postarali się także o udokumentowanie wszystkich ważnych dokonań, które zostały opublikowane w formie publikacji: „Projekt współpracy pomiędzy GGZ-Drenthe w Assen, w Holandii a Szpitalem Babińskiego w Krakowie, w Polsce. Październik 2001 – Grudzień 2004”, wydanej na zakończenie projektu w kwietniu 2005 roku.

W tym miejscu chcielibyśmy tylko opublikować treść listu dyrektor Szpitala Anny Przewłockiej skierowanego do wszystkich uczestników projektu.
Drodzy holenderscy Przyjaciele,

Drodzy Współpracownicy,

Wydanie tej książki ma być ostatnim akordem trwającego trzy lata projektu holendersko-polskiego, którego partnerami były Szpital GGZ-Drenthe w Assen i Szpital im. dr J. Babińskiego w Krakowie. Publikacja ta stanowić będzie udokumentowanie dokonań, wysiłku wielu osób, zarówno ze strony Holendrów jak i Polaków. Wszystkie te wspólne dążenia miały na celu poprawę losu osób chorych psychicznie w obu naszych placówkach. Sposób, aby cel ten osiągnąć, został wypracowany w początkach naszych kontaktów. Zadecydowano wtedy, iż będzie to podnoszenie poziomu profesjonalizmu personelu Szpitala Babińskiego poprzez dzielenie się swoim doświadczeniem i wiedzą ze strony pracowników Szpitala w Assen.
W tym miejscu chciałoby się zacytować słowa wypowiedziane przez Fausta: „Trwaj chwilo, jesteś piękna”. Ta chwila to trzy lata współpracy, pięknej współpracy – mądrej, życzliwej, owocnej. Masowy udział pracowników Szpitala Babińskiego w tym projekcie spowodował wewnętrzny, twórczy ferment w każdym oddziale, uwolnił wiele drzemiącej w ludziach energii, a także ukazał konieczność stałej pracy i zmian, aby jak najlepiej wypełniać cel podstawowy, dla którego taka placówka jak szpital istnieje – nieść pomoc poprzez różne formy terapii osobom cierpiącym na zaburzenia psychiczne.
Za to wszystko dziękujemy wam drodzy holenderscy Przyjaciele. Dziękujemy również za sposób w jaki poprowadziliście ten projekt. Za umiejętność stworzenia partnerskiej płaszczyzny współpracy, za sytuację, w której proces „daję i biorę” był dla nas w pełni akceptowalny. W sytuacji nierównowagi materialnej, a taka właśnie zachodzi pomiędzy Holandią i Polską, łatwiej jest dawać, trudniej brać bez przeżywania poczucia niższości. Udało się to osiągnąć naszym holenderskim partnerom dzięki osobistej kulturze i zaangażowaniu każdego z holenderskich uczestników projektu – a było ich wielu.

Na koniec pragnę wyrazić nadzieję i gotowość do dalszej wieloletniej współpracy w oparciu o nowe projekty, tym bardziej, że od 1 maja 2004 roku Polska stała się równorzędnym partnerem Holandii w Unii Europejskiej. Równocześnie bazujemy na osobistych relacjach, przyjaźniach i wzajemnym szacunku, jaki został zbudowany w ciągu ostatnich trzech lat. Nie bez znaczenia jest też wzajemne poznanie kulturowe, które – mam nadzieję – sprawiło naszym holenderskim przyjaciołom wiele przyjemności i osobistej satysfakcji.
Wyrażając słowa podziękowania wszystkim uczestnikom projektu, pragnę szczególnie gorąco podziękować grupom projektowym z obu krajów, których nazwiska mogą Państwo znaleźć w tej publikacji. Pragnę jednak – i muszę – wymienić te osoby, bez których nie przeżylibyśmy wspólnie tej wspaniałej przygody: Klaasa van Tuinena, który „odnalazł” w Polsce nasz Szpital, Riekusa Feijena, który projektowi patronował, naszym Rodaczkom pracującym od lat w szpitalu w Assen, dzięki którym wspólna komunikacja była swobodna i możliwa dla wszystkich uczestników. Dziękuję także fundacjom: Soft Tulip, De Oude Beuk, De Open Ankh, NIZW, które pozytywnie oceniając to przedsięwzięcie, poprzez pomoc finansową, umożliwiły jego realizację. Ze strony polskiej podziękowania szczególne chcę skierować do poprzedniego dyrektora Szpitala dr Andrzeja Kowala, który podjął i rozpoczął projekt oraz do wszystkich byłych i obecnych członków grupy projektowej.
Zapoznając się z przedstawioną publikacją, przeżyjmy jeszcze raz wspólnie spędzoną piękną chwilę naszego życia – z pożytkiem dla tych, którym służymy – chorych psychicznie i dla nas samych.

Anna Przewłocka

Dyrektor Szpitala Babińskiego